Mae'r Rowan Organisation yn rhoi mynediad i wybodaeth, gwasanaethau ac adnoddau i bobl anabl a phobl hŷn, er mwyn gwella eu cyfle i gymryd penderfyniadau drostynt eu hunain, trwy eu galluogi i gymryd penderfyniadau cytbwys ynglŷn â'u dyfodol.

Rydym yn ymdrechu i fod yn Gorff Cyfle Cyfartal ac rydym yn ymroddedig i ddatblygu cydraddoldeb cyfle ym mhob agwedd o'n gwaith.

Ein datganiad gwybodaeth yw:

“Mae'r Rowan Organisation yn bodoli i roddi mynediad i wybodaeth a chefnogaeth i bobl anabl a phobl hŷn er mwyn iddynt fedru cymryd penderfyniadau cytbwys a rheoli eu bywydau eu hunain”.

Ein Datganiad Gweledigaeth yw:

“Cymdeithas sy'n gwbl gynhwysol, lle mae'r rhwystrau sy'n atal pobl anabl rhag cael cydraddoldeb cyfle, boed yn amgylcheddol, yn agweddol neu'n sefydliadol, wedi cael eu dileu”.

Mae'r Rowan Organisation yn darparu gwybodaeth a chefnogaeth mewn nifer o siroedd ledled Cymru a Lloegr ac, yn benodol, mae'n ddarparydd Gwasanaeth Cefnogi Taliadau Uniongyrchol a benodwyd dan gontract i'r awdurdod lleol dan sylw. Mae'r awdurdod lleol yn darparu'r holl gyllid ar gyfer y gwasanaethau rydym yn eu cyflwyno dan gontract. Wrth gyflwyno ei wasanaethau, mae'r Rowan Organisation yn darparu gwybodaeth, cyngor a chefnogaeth i bobl anabl a hŷn trwy gyfrwng timau o Gynghorwyr Byw'n Annibynnol sy'n gweithio o'u cartrefi a Gwasanaeth Gwybodaeth a Gwasanaeth Cyflogau, sydd wedi eu lleoli yn y Brif Swyddfa yn Lloegr.

Mae'r Rowan Organisation eisoes yn darparu gwybodaeth ac adnoddau sylweddol ar ffurf ddwyieithog, a gall hefyd ymateb i geisiadau gan unigolion i gael cyfieithu dogfennau penodol i'r Gymraeg os gofynnir am hynny. Yn ogystal, mae gan y corff Rif Rhadffôn sy'n cael ei ateb gan aelod staff sy'n siarad Cymraeg.

1.2 Cynllun Iaith Gymraeg

Mae'r wybodaeth ddiweddaraf (2007) gan Fwrdd yr Iaith Gymraeg yn dangos bod y gallu i siarad, darllen, ysgrifennu a deall y Gymraeg yn parhau i gynyddu.

	%
Deall Cymraeg llafar yn unig	24
Siarad ond ddim yn darllen nac ysgrifennu Cymraeg	21
Siarad a darllen ond ddim yn ysgrifennu Cymraeg	20
Siarad, darllen ac ysgrifennu Cymraeg	16

Nid yw Deddf yr Iaith Gymraeg 1993 yn rhoi cyfrifoldeb cyfreithiol ar gyrff gwirfoddol i gynnig gwasanaethau yn y Gymraeg. Fodd bynnag, gan fod y Rowan Organisation yn gweithio dan gontract gyda nifer o awdurdodau lleol yng Nghymru i ddarparu ei wasanaethau i aelodau o'r cyhoedd, mae'n gwbl ymroddedig i weithredu'r Cynllun i gefnogi'r Ddeddf a Chynlluniau awdurdodau lleol unigol.

Paratowyd y Cynllun hwn yn unol â chanllawiau Bwrdd yr Iaith Gymraeg gan ddefnyddio'r canllawiau arferion da sydd ar gael trwy Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru.

Wrth weithredu’r Cynllun hwn, bydd gwasanaethau'r Rowan Organisation yn fwy hygyrch a chynhwysol, egwyddor rydym yn gwbl ymroddedig iddi.

Fel corff sy'n cael ei arwain gan ddefnyddwyr gwasanaeth, bydd y Cynllun hwn yn destun ymgynghoriad ac adolygiad gyda'n defnyddwyr gwasanaeth.

Bydd datblygu'r Cynllun hwn yn helpu gosod sylfeini i'n hymrwymiad i sicrhau cyfle cyfartal i bawb. Mae rhan o hyn yn cynnwys ceisio sicrhau bod gan y bobl sy'n defnyddio'n gwasanaethau yr hawl i ddewis eu defnyddio trwy gyfrwng y Gymraeg neu'r Saesneg.

2. Polisi ac Egwyddorion

2.1 Datganiad polisi

Mae'r Rowan Organisation yn ymroddedig i ddarparu safon gwasanaeth sydd yr un mor uchel yn y Gymraeg a'r Saesneg. Bydd y Rowan Organisation hefyd yn sicrhau bod polisïau a blaengareddau newydd yn gyson â Chynllun yr Iaith Gymraeg, trwy reolaeth reolaidd a chyfarfodydd Bwrdd a phroses fonitro ac adolygu ansawdd.

2.2 Egwyddorion Cyffredinol

Wrth gyflwyno cefnogaeth i Gynlluniau Taliadau Uniongyrchol yng Nghymru:

2.2.1 Cred y Rowan Organisation ei bod yn deg a rhesymol i unigolyn ddisgwyl derbyn gwasanaeth yr un mor gynhwysfawr yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Er y gall y Rowan Organisation gynnig gwybodaeth a gwasanaethau helaeth yn y Gymraeg eisoes, mae'n cydnabod bod angen datblygu ymhellach i gefnogi'n llawn yr egwyddorion a nodwyd yn y Cynllun Iaith Gymraeg hwn. Bydd yn gweithio tuag at fedru cynnig gwasanaeth yr un mor gynhwysfawr, effeithiol ac o safon uchel trwy gyfrwng y Gymraeg ag y mae'n ei ddarparu yn y Saesneg ar hyn o bryd, cyn belled â'i bod yn briodol dan yr amgylchiadau ac yn rhesymol ymarferol.

2.2.2 Bydd gwybodaeth brintiedig, cyflwyniadau, deunydd sain ac arddangosfeydd yn cael eu cyflwyno ar ffurf ddwyieithog ble bynnag y bo'n ymarferol, neu fel arall ar wahân yn y Gymraeg a'r Saesneg, fel yr amlinellir yn y cynllun gweithredu (Adran 7).

2.2.3 Bydd y wybodaeth a ddisgrifir uchod yn cael ei chyflwyno yn yr un ffurf ac i'r un safon broffesiynol, boed yn y Gymraeg neu'r Saesneg, fel yr amlinellir yn y cynllun gweithredu (Adran 7).

2.2.4 Bydd yr holl ddeunydd a gaiff ei gyfieithu yn cael ei brawf-ddarllen gan drydydd person neu aelod staff gyda'r sgiliau priodol cyn ei gyhoeddi.

2.2.5 Wrth gyflwyno gwasanaethau cefnogi lleol, datblygir ymhellach gyfathrebiad llafar yn y Gymraeg, fel yr amlinellir yn y cynllun gweithredu (Adran 7).

2.2.6 Mae'r gwasanaethau a ddarperir gan y Rowan Organisation yn dod dan reolaeth gyffredinol ei Fwrdd Rheoli a'r Prif Weithredwr. Cyfrifoldeb y rheolwyr yw datblygu a chynnal cyflwyniad gwasanaethau yn ddwyieithog.

2.2.7 Bydd y Cynllun yn cael ei adolygu'n rheolaidd ac fe gaiff ei weithrediad ei fonitro i sicrhau cynnal safonau uchel.

2.2.8 Bydd ymwybyddiaeth o'r Cynllun hwn a'i ofynion yn cael ei gynnal trwy sicrhau ymwybyddiaeth a hyfforddi staff ar bob lefel trwy'r corff.

3. Delwedd gyhoeddus

3.1 Datganiad polisi

Bydd delwedd gyhoeddus y Rowan Organisation wrth gyflwyno ei wasanaethau yng Nghymru yn ddwyieithog. Mae hyn yn cynnwys (ond nid yw wedi ei gyfyngu i) is-benawdau corfforaethol, papur pennawd, cardiau busnes a bathodynnau adnabod, slipiau cyfarch, llofnodion e-bost.

3.2 Arwyddion

Ar hyn o bryd nid oes gan y Rowan Organisation swyddfeydd yng Nghymru ac mae'r holl aelodau staff sy'n cyflwyno gwasanaethau yn lleol yn gweithio o'u cartref. Ar hyn o bryd, felly, nid yw arwyddion yn berthnasol nes sefydlir swyddfa/swyddfeydd o'r fath.

3.3 Deunydd a gyhoeddir

3.3.1 Bydd maint, fformat ffont, ansawdd ac amlygrwydd y ddwy iaith ar holl ddeunyddiau corfforaethol a ddefnyddir neu sydd ar gael yng Nghymru, yr un fath.

3.3.2 Mewn perthynas â'r uchod, mae deunyddiau o'r fath yn cynnwys (ond nid ydynt wedi eu cyfyngu i) adroddiadau blynyddol, llyfrynnau a thaflenni, taflenni ffeithiau, hysbysiadau cyhoeddus, gwahoddiadau a deunydd marchnata.

3.3.3 Bydd cynllun dichonoldeb i gyflwyno'r Newyddlen / Bwletin chwarterol fel dogfen ddwyieithog yn rhan o gynllun gweithredu'r Cynllun.

3.3.4 Bydd cynllun dichonoldeb i ddatblygu a chynnal adran iaith Gymraeg ar y wefan bresennol yn rhan o gynllun gweithredu'r Cynllun.

3.4 Y Wasg a'r Cyfryngau

3.4.1 Bydd holl hysbysiadau a datganiadau a wneir gan y Rowan Organisation i'r wasg a'r cyfryngau yng Nghymru yn ddwyieithog, oni fônt i'r cyfryngau Cymraeg eu hiaith, pan gyflwynir datganiad yn y Gymraeg yn unig.

3.4.2 Bydd y Rowan Organisation yn sicrhau bod llefarydd dwyieithog ar gael ar gyfer cyfweliadau â'r cyfryngau.

3.5 Cyhoeddusrwydd, hysbysebu a marchnata

3.5.1 Bydd holl ddeunydd cyhoeddusrwydd, hysbysebu, marchnata ac arddangosfeydd, boed ar bapur neu ar lafar, a gynhyrchir gan neu ar ran y Rowan Organisation yng Nghymru, yn ddwyieithog. Bydd deunydd o'r fath yn glynu at yr ymrwymiadau a nodir yn y cynllun hwn mewn perthynas â deunydd a gyhoeddir neu a argraffir.

3.5.2 Mae'r trefniadau uchod yn cynnwys (ond nid ydynt wedi eu cyfyngu i) lyfrynnau, taflenni, posteri, deunydd clyweled, deunydd arddangos sy'n gysylltiedig ag arddangosfeydd a chynadleddau, y wasg, holiaduron ac adolygiadau ansawdd.

3.5.3 Bydd aelodau staff ac eraill sy'n chwarae rhan yn y gwaith o gynllunio, dylunio a chynnal ymarferion hysbysebu, cyhoeddusrwydd neu ymchwil i'r farchnad yn cael eu hysbysu o ofynion y cynllun ac yn derbyn canllawiau ysgrifenedig.

3.6 Recriwtio staff

3.6.1 Mae'r corff yn cydnabod angen a manteision dodi hysbysebion dwyieithog mewn cyhoeddiadau Cymraeg a Saesneg eu hiaith os yw am annog staff sy'n siarad Cymraeg i ymuno â'r corff. Dodir hysbysebion Cymraeg yn unig mewn cyhoeddiadau Cymraeg eu cyfrwng, a hysbysebion Saesneg yn unig mewn cyhoeddiadau a gyhoeddir trwy'r Deyrnas Unedig.

3.6.2 Wrth baratoi a chyhoeddi hysbysebion i recriwtio staff, bydd y Rowan Organisation yn dilyn y canllawiau a amlinellir yn adran 5.3 y cynllun hwn.

4. Cyflwyno gwasanaethau i'r cyhoedd sy'n siarad Cymraeg

4.1 Cyfathrebiad ysgrifenedig

4.1.1 Bydd holl ohebiaeth ysgrifenedig a dderbynnir yn y Gymraeg (boed trwy'r post, ffacs neu e-bost) yn derbyn ateb yn y Gymraeg.

4.1.2 Bydd gohebiaeth Gymraeg yn cael ateb o fewn yr un amserlen â gohebiaeth Saesneg.

4.1.3 Bydd staff y Rowan Organisation bob amser yn ceisio canfod dewis iaith y derbyniwr wrth gychwyn gohebiaeth ysgrifenedig.

4.1.4 Cedwir cofnodion ar ddata-basau lleol a chanolog yn nodi dewis iaith y defnyddiwr gwasanaeth ar gyfer cyfathrebiad ysgrifenedig a llafar.

4.1.5 Wrth anfon gwybodaeth at nifer o bobl yng Nghymru e.e. gwahoddiadau, adolygiadau ansawdd, bydd yr holl wybodaeth yn cael ei hanfon yn ddwyieithog.

4.1.6 Os bydd aelod staff yn derbyn gohebiaeth yn y Gymraeg ac nid yw'n deall y cynnwys, gofynnir i gydweithiwr dwyieithog gyfieithu'r ohebiaeth. Lle nad oes modd gwneud hyn, gofynnir i asiantaeth allanol gyfieithu'r ohebiaeth.

4.1.7 Gellir darparu cyfieithiad mewnol gan aelodau staff sy'n siarad Cymraeg ar sail wirfoddol. Ar gyfer darnau gwaith mawr, cymhlethach, defnyddir gwasanaeth cyfieithu allanol.

4.1.8 Rhoddir canllawiau i staff ac aelodau ar sut i ddelio â'r materion uchod.

4.2 Cyfathrebiad electronig

4.2.1 Bydd cyfeiriad e-bost penodol ymholiadau cyffredinol ar gael i bobl sydd eisiau cysylltu â'r corff trwy gyfrwng y Gymraeg.

4.2.2 Bydd gan holl staff sy'n cyflwyno gwasanaethau lleol yng Nghymru lofnodion e-bost dwyieithog.

4.2.3 Pan gaiff adran Gymraeg y wefan ei datblygu, bydd yn caniatáu cyfathrebu yn y Gymraeg trwy'r Ffurflen Adborth, a fydd yn cysylltu â'r cyfeiriad e-bost Cymraeg penodol. Bydd datblygu'r gwasanaeth hwn a'r angen am gyllid allanol yn cael ei drin yng nghyfnod gweithredu'r Cynllun.

4.3 Cyfathrebu dros y ffôn

4.3.1 Bydd yr holl alwadau i'r rhif Rhadffôn ar gyfer siaradwyr Cymraeg yn cael eu hateb yn ddwyieithog a bydd y galwr yn cael dewis parhau yn y Gymraeg neu'r Saesneg.

4.3.2 Ar ôl sgwrs ar y ffôn yn y Gymraeg, bydd yr holl gyfathrebiad wedi hynny, boed yn ysgrifenedig neu ar lafar, trwy gyfrwng y Gymraeg, os mai dyna ddymuniad y galwr.

4.3.3 Bydd y neges sydd wedi ei recordio ar beiriant ateb y llinell Rhadffôn Gymraeg yn ddwyieithog. Bydd croeso i alwyr adael neges yn y Gymraeg neu'r Saesneg. Atebir unrhyw negeseuon ar y peiriant ateb yn yr iaith a ddefnyddir gan y galwr.

4.3.4 Os nad oes aelod staff ar y rhif Rhadffôn am unrhyw reswm, bydd y neges ddwyieithog ar y peiriant ateb yn cyfeirio’r galwr i rif arall a gaiff ei ateb yn ddwyieithog.

4.3.5 Bydd galwadau i rif y Brif Swyddfa (Lloegr) yn cael eu derbyn gan aelod staff nad yw'n medru siarad na deall Cymraeg. Bydd yr aelod staff yn esbonio i'r galwr na fedr gyfathrebu yn y Gymraeg ac yn cynnig naill ai bod y galwr yn galw rhif Rhadffôn Cymraeg neu gynnig cymryd manylion y galwr a threfnu bod cydweithiwr sy'n siarad Cymraeg yn galw'n ôl cyn gynted ag y bo modd.

4.3.6 Rhoddir canllawiau ysgrifenedig i aelodau staff mewn perthynas â galwyr ffôn sy'n siarad Cymraeg.

4.4 Cyswllt wyneb i wyneb

4.4.1 Gellir cynnal ymweliadau yn y cartref trwy ddefnyddio'r Gymraeg neu'r Saesneg. Os nad oes aelod staff sy'n siarad Cymraeg ar gael a derbynnir atgyfeiriad neu gais am ymweliad trwy gyfrwng y Gymraeg, trefnir bod aelod staff dwyieithog o ardal ddaearyddol wahanol yn ymweld â'r unigolyn.

4.5 Cyfarfodydd cyhoeddus, cyflwyniadau a digwyddiadau diwrnod agored

4.5.1 Pan fydd staff y Rowan Organisation yn trefnu cyfarfodydd lleol a hysbysebir yn lleol, gwneir trefniadau i sicrhau bod aelod staff dwyieithog ar gael, ac fe wneir hyn yn amlwg ar ddeunydd cyhoeddusrwydd neu ffurflenni trefnu.

4.5.2 Pan wahoddir staff y Rowan Organisation i fynychu dyddiau agored a drefnir gan grwpiau neu gyrff lleol eraill, trefnir bod aelod staff dwyieithog yn bresennol os oes angen.

4.5.3 Os gwahoddir aelodau staff y Rowan Organisation i fynychu cyfarfodydd grŵp penodol neu 'gaeëdig' dylid canfod ymlaen llaw os oes angen i aelod staff dwyieithog fod yn bresennol.

5. Gweithredu a monitro'r cynllun

5.1 Datganiad polisi

5.1.1 Mae'r Rowan Organisation yn ymroddedig i sicrhau bod y Cynllun hwn yn cael ei weithredu (yn amodol ar unrhyw ystyriaethau cost a nodwyd), ei fonitro, ei adolygu a'i ddiweddaru pan fo angen.

5.1.2 Bydd y Rowan Organisation yn sicrhau bod y Cynllun hwn yn cael ei gynrychioli trwy Bolisi Cyfle Cyfartal y corff. Bydd y Prif Weithredwr yn sicrhau bod y Cynllun hwn yn cael ei dderbyn fel elfen gynhenid o bolisïau corfforaethol y Rowan Organisation.

5.2 Staff

5.2.1 Bydd holl swyddi newydd a swyddi presennol sy'n dod yn wag yn y siroedd hynny yng Nghymru lle rydym yn cyflwyno gwasanaethau yn dod dan yr ymrwymiadau a nodwyd yn y cynllun hwn.

5.2.2 Bydd y Rowan Organisation yn cynnal data-bas o'r aelodau staff hynny sydd â sgiliau digonol i ddelio â'r cyhoedd trwy gyfrwng y Gymraeg.

5.2.3 Ni ddisgwylir i staff ymgymryd ag unrhyw waith nad ydynt wedi eu paratoi ar ei gyfer neu na fedrent ei wneud mewn perthynas â'r iaith Gymraeg. Mae cyfieithu, yn benodol, yn sgil arbenigol ac ni ddisgwylir i unrhyw aelod staff wneud hyn, oni chaiff ei gyflogi i wneud hynny.

5.2.4 Bydd staff presennol a newydd yn y siroedd Cymreig yn cael eu hannog gan y Rowan Organisation i ddatblygu a gwella eu sgiliau iaith Gymraeg, trwy gynnig a chefnogi cyfleoedd dysgu. Serch hynny, nid yw hyn yn orfodol ac ni fydd pwysau'n cael ei roddi ar staff a gwirfoddolwyr i chwarae rhan mewn unrhyw hyfforddiant yn erbyn eu hewyllys. Ni fydd staff nad ydynt yn siarad Cymraeg yn teimlo pwysau nac anfantais oherwydd eu gallu ieithyddol.

5.2.5 Bydd cyfleoedd a darpariaeth hyfforddi yn cael eu monitro'n barhaus.

5.3 Recriwtio

5.3.1 Er mwyn medru cynnal gweithlu dwyieithog yng Nghymru, bydd y Rowan Organisation yn adnabod y swyddi a'r lleoliadau hynny lle mae'r gallu i siarad Cymraeg yn hanfodol neu'n ddymunol ac yn llunio swydd-ddisgrifiadau a manylebau person yn unol â hynny.

5.3.2 Os bydd yn anodd penodi person dwyieithog addas i swydd lle ystyrir bod y gallu i siarad Cymraeg yn hanfodol, cynigir y swydd ar sail y ffaith bod person nad yw'n siarad Cymraeg yn dangos ymrwymiad i ddysgu'r iaith i lefel sy'n briodol i gyfrifoldebau'r swydd. Bydd y Rowan Organisation yn rhoi'r gefnogaeth a'r amser gofynnol i'r unigolyn fodloni'r amod hwn.

5.3.4 Os na ellir cyflwyno hysbyseb yn ddwyieithog am resymau cost, bydd datganiad yn ymddangos yn y Gymraeg sy'n cyfeirio'r siaradwr Cymraeg i wefan y Rowan Organisation (adran Swyddi Gweigion) lle bydd yr hysbyseb yn ymddangos yn y Gymraeg a'r Saesneg. Bydd pob hysbyseb yn nodi os yw'r gallu i siarad Cymraeg yn hanfodol, yn ddymunol neu os nad yw'n ofyniad.

5.3.5 Ar gyfer swyddi lle ystyrir bod y Gymraeg yn hanfodol, bydd yr hysbysebion recriwtio (mewnol, y wasg allanol, canolfannau gwaith ac ati) yn y Gymraeg yn unig, gydag esboniad yn y Saesneg yn nodi pam yr hysbysebir y swydd yn y Gymraeg yn unig:

“Hysbyseb yw hon ar gyfer swydd lle mae'r gallu i gyfathrebu trwy gyfrwng y Gymraeg yn hanfodol”.

5.3.6 Bydd holl benodiadau yn parhau i gael eu gwneud ar haeddiant ac yn unol â pholisïau cyfle cyfartal a deddfwriaeth cyflogaeth.

5.3.7 Ar gyfer swyddi lle mae Cymraeg llafar yn hanfodol, bydd siaradwr Cymraeg yn gofyn nifer o gwestiynau (a gytunir gan y panel cyfweld) yn y Gymraeg. Ar gyfer swyddi lle mae Cymraeg ysgrifenedig yn hanfodol, bydd y siaradwr Cymraeg yn cyflwyno prawf ysgrifenedig.

5.4 Trefniadau gweinyddol ar gyfer hwyluso'r Cynllun

Bydd gweithrediad ll